Τα Ηφαίστεια ήταν αρχαία ελληνική εορτή που τελούνταν κυρίως στην Αθήνα προς τιμή του Ηφαίστου. Στην αρχή τα Ηφαίστεια ήταν ετήσια εορτή, από την εποχή όμως του άρχοντα Κτησιφώντος (329-328), κατά πληροφορία του Αριστοτέλη τα Ηφαίστεια τελούνταν ανά πενταετία.

Στα Ηφαίστεια γίνονταν μεγάλη θυσία όπου και ακολουθούσαν μουσικοί αγώνες παίδων και ανδρών καθώς και αγώνισμα λαμπαδοδρομίας που ήταν και το λαμπρότερο μέρος της εορτής. Τη διεύθυνση της εορτής αυτής αναλάμβαναν 20 άνδρες που εκλέγονταν ειδικά για την εορτή και ονομάζονταν "ιεροποιοί". Τις δε φροντίδες της θυσίας, της πομπής και των αγώνων αναλάμβαναν 200 πολίτες της Αθήνας. Ποιό μήνα γινόταν αυτή η εορτή δεν κατέστει δυνατό να εξακριβωθεί, αν και αναπτύχθηκαν διάφορες γνώμες. Εκτός όμως της Αθήνας, Ηφαίστεια λάμβαναν χώρα και σ΄ άλλες πόλεις του αρχαίου ελλαδικού χώρου όπου υπήρχαν ιερά του θεού της φωτιάς.